Kraamzorg is belangrijk voor een gezonde start voor moeder en kind. Toch maken juist gezinnen in een kwetsbare situatie niet altijd gebruik van voldoende kraamzorg. Ze kiezen voor minder uren of zelfs geen kraamzorg. Bijvoorbeeld omdat de eigen bijdrage een drempel vormt. Daarom is de proeftuin Geboortezorg Flex gestart. Het doel was om deze gezinnen direct na de geboorte maximale ondersteuning te bieden.
Binnen de proeftuin kregen 150 gezinnen in een kwetsbare situatie vrijstelling van de wettelijke eigen bijdrage voor kraamzorg. Daardoor konden zij gebruikmaken van voldoende kraamzorg in de eerste 8 tot 10 dagen na de bevalling. Daarnaast ontvingen 100 gezinnen in een kwetsbare situatie in de eerste 6 maanden na de geboorte extra hulp van een kraamverzorgende.
De proeftuin onderzocht hoe extra kraamzorg en aanvullende ondersteuning kunnen bijdragen aan een betere start voor gezinnen in een kwetsbare situatie. De resultaten zijn beschreven in een factsheet. De ervaringen bieden waardevolle inzichten voor professionals en organisaties die de geboortezorg verder willen versterken.
De proeftuin liep van 2021 tot en met 2023.
Een rookvrije zwangerschap en een rookvrije leefomgeving vergroten de kans op een gezonde start voor kinderen. In Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf roken meer mensen dan gemiddeld in Nederland (Gezondheidsatlas – Roken – Brunssum). Ook komt longkanker in deze gemeenten vaker voor (Kankeratlas).
Vooral mensen met een lager opleidingsniveau, die laaggeletterd zijn of beperkte gezondheidsvaardigheden hebben, lopen een groter risico om te roken. Ook veel jongvolwassenen van 18 tot en met 39 jaar roken. Stoppen met roken in deze levensfase verbetert de gezondheid van henzelf én van hun (toekomstige) kinderen. Daarom richten we ons op het beter bereiken en ondersteunen van deze doelgroepen.
Het project richt zich op het verminderen van het aantal rokers van 18 tot en met 39 jaar in Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf.
Als professional krijg je meer handvatten om jongvolwassenen en andere kwetsbare doelgroepen te ondersteunen bij stoppen met roken. Door de samenwerking tussen Rookvrije Start en Kansrijke Start kun je inwoners bovendien eenvoudiger doorverwijzen naar passende ondersteuning.
Het project loopt van 1 mei 2024 tot en met 1 mei 2028.
KWF Kankerbestrijding financiert het project vanuit het programma Kanker Lokaal op de Kaart.
Zuid-Limburg kent al jarenlang gezondheidsachterstanden. Deze beginnen vaak al vóór de geboorte. In onder meer Kerkrade, Landgraaf en Vaals zien we vaker vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Ook komen tienerzwangerschappen en multiproblematiek vaker voor. Gezinnen hebben vaak te maken met armoede, schulden en psychische problemen. Daarnaast zijn er problemen met werk, wonen en sociale steun. Daarom werkten gemeenten en zorgpartners in deze pilot aan betere vroegtijdige ondersteuning voor gezinnen. De nadruk lag op een betere samenwerking tussen professionals uit het medische en sociale domein.
Het onderzoek richtte zich op de ontwikkeling, invoering en evaluatie van de Knooppunten Kansrijke Start in Kerkrade, Landgraaf en Vaals. Binnen deze knooppunten werken professionals uit het medische, sociale en publieke domein samen. Zo kunnen zij zwangeren en jonge gezinnen in een kwetsbare situatie eerder signaleren en beter passende ondersteuning bieden. Het onderzoek bracht in beeld hoe de samenwerking in de praktijk verliep, welke factoren de invoering beïnvloedden en hoe de knooppunten functioneerden binnen de lokale context. Hiervoor zijn onder andere interviews, vragenlijsten, observaties en groepsgesprekken gebruikt.
De resultaten van het onderzoek zijn verwerkt in een praktische handreiking voor gemeenten en lokale coalities die met het Knooppunt Kansrijke Start aan de slag willen. Je krijgt inzicht in wat een succesvolle samenwerking tussen het medische, sociale en publieke domein vraagt. Deze inzichten kun je gebruiken om de samenwerking in jouw gemeente of organisatie verder te versterken en gezinnen eerder passende ondersteuning te bieden.
Het onderzoek liep van april 2021 tot en met maart 2025.
ZonMw financierde het onderzoek vanuit het programma Onbedoelde zwangerschap en kwetsbaar (jong) ouderschap (KOOZ).