Taalverwerving begint al vóór de geboorte. De eerste 1000 dagen, van de zwangerschap tot ongeveer 2 jaar, zijn belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. In deze periode wordt een basis gelegd voor taal, leren, gezondheid en gelijke kansen. Taal begint namelijk niet bij het eerste woordje, maar al tijdens de zwangerschap.
Taalrijke Start is een gezamenlijke aanpak van de Zuid-Limburgse gemeenten en hun partners. In Parkstad werken onder andere verloskundigen, de kraamzorg, de jeugdgezondheidszorg en bibliotheken samen aan Taalrijke Start. Ook in de andere Zuid-Limburgse subregio’s werken partners aan een Taalrijke Start. Professionals helpen (aanstaande) ouders om vanaf de zwangerschap bewust met taal bezig te zijn. De boodschap is eenvoudig: praat, zing, lees voor en maak contact met je baby in de taal van je hart.
Gebruik in je contact met (aanstaande) ouders steeds dezelfde eenvoudige boodschap: praat, zing, lees voor en maak contact met je baby. Zo help je ouders om al vanaf de zwangerschap te werken aan een taalrijke start. Als professionals deze boodschap op verschillende momenten herhalen, krijgen ouders duidelijke en herkenbare informatie. Juist kleine dagelijkse momenten bieden kansen voor taalontwikkeling. Denk aan praten tijdens het verschonen, een liedje zingen of samen een boekje bekijken.
Professionals geven ouders materialen mee die aansluiten bij belangrijke momenten in de eerste 1000 dagen. Voorbeelden zijn:
Taalrijke Start is bedoeld voor professionals die werken met (aanstaande) ouders en jonge kinderen in de eerste 1000 dagen.
Denk bijvoorbeeld aan:
Wil je als professional of organisatie aansluiten bij Taalrijke Start? Neem dan contact op met:
Roken heeft invloed op de gezondheid van (aanstaande) ouders en kinderen. Voor aanstaande ouders is stoppen met roken daarom een belangrijke stap: hoe eerder zij stoppen, hoe beter voor hun eigen gezondheid én voor de gezondheid en ontwikkeling van hun kind. Met een rookvrije start krijgt ieder kind een betere kans op een gezonde ontwikkeling. Stoppen met roken is vaak lastig. Goede begeleiding vergroot de kans dat iemand blijvend stopt
Er is verschillende ondersteuning beschikbaar bij het stoppen met roken. Denk aan:
Voor zwangeren en hun partners is er de coaching Rookvrije Ouders. Ouders krijgen telefonische begeleiding van een coach. De gesprekken helpen hen om gemotiveerd te stoppen en rookvrij te blijven. Daarnaast zijn er materialen over rookvrij zwanger zijn en rookvrij opgroeien. Via lotgenotencontact kunnen ouders ervaringen delen met anderen die in een vergelijkbare situatie zitten.
Het aanbod is bedoeld voor:
Zorgprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen. Bespreek roken al bij een kinderwens, tijdens de zwangerschap en na de geboorte. Help ouders om te stoppen en verwijs hen naar passende ondersteuning.
Je kunt op verschillende manieren hulp vinden of iemand doorverwijzen:
Kinderen in Nederland worden gemiddeld rond 3,5 jaar zindelijk. In de jaren 70 en 80 was dat gemiddeld rond 2 jaar. Later zindelijk worden kan gevolgen hebben voor de ontwikkeling en het dagelijks leven van een kind. Ook leidt langer luiergebruik tot meer afval en hogere kosten.
Daarom stimuleren we ouders om op tijd en op een positieve manier te starten met zindelijkheidstraining.
In alle 16 Zuid-Limburgse gemeenten is er een zindelijkheidscampagne met een praktische aanpak. Ouders krijgen informatie en ondersteuning om met de zindelijkheidstraining te starten als hun kind ongeveer 1,5 tot 2 jaar is.
De aanpak richt zich ook op samenwerking tussen ouders, consultatiebureaus, kinderopvang en bibliotheken. Ouders kunnen gebruikmaken van een gratis training met een duidelijke en pedagogisch verantwoorde methode.
Bespreek zindelijkheid met ouders van jonge kinderen vanaf ongeveer 1,5 jaar. Informeer ouders over het belang van op tijd starten en verwijs hen naar de gratis training.
Door dezelfde aanpak te gebruiken, kunnen ouders en professionals elkaar beter ondersteunen. Ook kunnen consultatiebureaus, kinderopvang en bibliotheken ouders op dezelfde manier informeren en verwijzen.
De aanpak is bedoeld voor ouders en verzorgers van jonge kinderen vanaf ongeveer 1,5 jaar die willen starten met zindelijkheidstraining.
Ouders kunnen zichzelf aanmelden via Plasklas. Na aanmelding ontvangen zij de materialen gratis thuis.
Na de training kunnen ouders het boek inleveren bij het consultatiebureau, de kinderopvang of de bibliotheek. Zo kan een andere ouder het boek opnieuw gebruiken.
Ouders en opvoeders hebben vaak vragen over het opvoeden en opgroeien van kinderen en jongeren. Opgroeien in Parkstad biedt hiervoor betrouwbare informatie en verwijst naar passende ondersteuning in de regio.
Opgroeien in Parkstad is geen fysieke locatie, maar een digitaal platform. Met informatie over onder andere:
De gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Simpelveld en Voerendaal en veel organisaties in zorg, welzijn en onderwijs werken hierin samen. Zij bieden ondersteuning bij ingewikkelde of dringende vragen. Ook voor persoonlijke begeleiding of zorg kunnen ouders en opvoeders bij deze organisaties terecht. Het gaat bijvoorbeeld om jeugdhulp, het melden van huiselijk geweld of kindermishandeling en contact met het consultatiebureau.
Verwijs ouders en opvoeders naar Opgroeien in Parkstad als zij informatie of advies zoeken over opvoeden en opgroeien. Het platform kan een eerste stap zijn bij alledaagse vragen. Bij ingewikkelde of dringende vragen biedt het platform informatie over passende ondersteuning in de regio. Je kunt Opgroeien in Parkstad ook gebruiken als informatiebron in je eigen werk. Op de website vind je actuele informatie, praktische tips en verwijzingen naar organisaties in de regio.
Opgroeien in Parkstad is bedoeld voor ouders en opvoeders van kinderen en jongeren van -9 maanden tot 23 jaar die in een van de 7 gemeenten wonen. De informatie is ook relevant voor professionals die met deze ouders, kinderen en jongeren werken.
Verwijs ouders en opvoeders naar:
Ouderschap is een nieuwe fase in het leven. Iedere ouder geeft op een eigen manier vorm aan het ouderschap en kan daarin momenten van onzekerheid, twijfel of zoeken ervaren. Soms voelt het contact met een kind nog niet vanzelfsprekend of vertrouwd en lukt het niet om goed aan te sluiten bij wat het kind nodig heeft. Ook kan een volgend kind heel anders zijn dan eerdere kinderen. De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD Zuid-Limburg ondersteunt ouders bij vragen over de band met hun kind, opvoeden en hun rol als ouder.
JGZ helpt ouders om hun kind beter te leren kennen en begrijpen. Samen kijken zij naar wat het kind nodig heeft en wat past bij de ouder en het gezin. De ondersteuning kan bijvoorbeeld gaan over:
De ondersteuning kan individueel of in een groep. In de moeder-babygroep delen moeders ervaringen en bespreken zij vragen over het ouderschap en de ontwikkeling van hun kind.
Bespreek ondersteuning met ouders als zij vragen of onzekerheden hebben over de band met hun kind of over opvoeden. Ouders kunnen baat hebben bij een gesprek of contact met andere ouders.
Individuele ondersteuning is bedoeld voor alle ouders en verzorgers die vragen hebben over de band met hun kind. Ook ouders die behoefte hebben aan ondersteuning bij de opvoeding kunnen hiervan gebruikmaken. De moeder-babygroep is bedoeld voor moeders en hun baby’s. Voor vaders is deelname nog niet mogelijk.
Je kunt iemand aanmelden door te bellen met de Jeugdgezondheidszorg. Of mail naar ouderenkind@ggdzl.nl
Er zijn 2 mogelijkheden:
De eerste periode na de geboorte van een kind brengt veel veranderingen met zich mee. Ouders hebben vragen over de gezondheid en ontwikkeling van hun baby, maar ook over het ouderschap en het gezinsleven. Centering Ouderschap biedt hiervoor een andere vorm van ondersteuning. Ouders worden niet alleen begeleid door de Jeugdgezondheidszorg, maar leren ook van en met elkaar. Zo bouwen zij aan kennis, zelfvertrouwen en een netwerk van ouders die zich in dezelfde fase bevinden.
Centering Ouderschap is een vorm van groepszorg. Ouders met baby’s die rond dezelfde periode zijn geboren, komen samen in een vaste groep van 8 tot 10 deelnemers. De bijeenkomsten worden begeleid door een jeugdverpleegkundige en co-begeleider. Tijdens de bijeenkomsten bespreken ouders samen de ontwikkeling en opvoeding van hun kind. Daarnaast biedt de Jeugdgezondheidszorg de reguliere medische zorg aan de baby’s.
Binnen Centering Ouderschap hebben ouders een actieve rol. Zij wisselen ervaringen uit, leren van elkaar. Door de herkenning, onderlinge steun en gezamenlijke gesprekken krijgen ouders meer vertrouwen in hun eigen keuzes. Veel deelnemers houden ook na afloop contact met elkaar.
Centering Ouderschap combineert de reguliere Jeugdgezondheidszorg met groepsondersteuning. Deze aanpak draagt bij aan betere gezondheidsuitkomsten en een grotere tevredenheid van ouders over de ontvangen zorg. Professionals ervaren dat zij met deze werkwijze beter aansluiten bij de vragen, het kennisniveau en de belevingswereld van ouders.
Centering Ouderschap is bedoeld voor ouders en verzorgers met een kind van 4 weken tot 14 maanden. Je kunt ouders en verzorgers wijzen op Centering Ouderschap wanneer zij behoefte hebben aan contact met andere ouders, extra ondersteuning of een laagdrempelige manier om vragen over opvoeden en opgroeien te bespreken. Je verwijst naar Centering Ouderschap vanaf de geboorte.
Je kunt ouders wijzen op het geboortekaartje dat de jeugdverpleegkundige van de Jeugdgezondheidszorg achterlaat bij het huisbezoek, circa 2 weken na de geboorte. Of verwijs naar het aanmeldformulier op de website van GGD Zuid-Limburg.
Soms hebben (aanstaande) ouders extra ondersteuning nodig tijdens de zwangerschap of na de geboorte van hun kind. Stevig Ouderschap biedt gezinnen een steuntje in de rug wanneer de omstandigheden zwaarder zijn dan gemiddeld. Het doel is om ouders vroegtijdig te ondersteunen en hun zelfvertrouwen en opvoedvaardigheden te versterken.
Een jeugdverpleegkundige begeleidt het gezin door middel van huisbezoeken. De begeleiding kan starten tijdens de zwangerschap of in de eerste 6 maanden na de geboorte. Samen met de ouders kijkt de jeugdverpleegkundige welke ondersteuning nodig is en hoe de eigen kracht van het gezin kan worden versterkt.
Stevig Ouderschap is bedoeld voor zwangeren en gezinnen die extra ondersteuning kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld wanneer er meerdere factoren zijn die het ouderschap uitdagender maken dan gemiddeld. De begeleiding is minder intensief en korter dan Voorzorg. Voor gezinnen met meerdere complexe kwetsbaarheden die hun eerste kind verwachten, kan Voorzorg een passender aanbod zijn.
Wil je een gezin aanmelden of heb je vragen? Mail naar stevigouderschap@ggdzl.nl of bel met:
Een goede start begint al tijdens de zwangerschap. Voorzorg is een preventieve interventie voor zwangeren en gezinnen in een zeer kwetsbare situatie. De ondersteuning helpt ouders om hun kind een veilige en gezonde start te geven.
Een Voorzorgverpleegkundige begeleidt gezinnen door middel van huisbezoeken. De begeleiding start zo vroeg mogelijk in de zwangerschap en loopt door tot het kind 2 jaar is. Voorzorg biedt langdurige en intensieve ondersteuning die aansluit bij de situatie en behoeften van het gezin.
Tijdens de huisbezoeken is aandacht voor verschillende onderwerpen, zoals gezondheid, opvoeding, ontwikkeling van het kind en het versterken van de eigen kracht van ouders.
Voorzorg is bedoeld voor zwangeren en gezinnen die hun eerste kind verwachten en te maken hebben met meerdere kwetsbaarheden. Bijvoorbeeld:
Het programma biedt intensieve en langdurige begeleiding door een Voorzorgverpleegkundige, vanaf de zwangerschap tot het kind 2 jaar is. Om deel te nemen is het belangrijk dat ouders voldoende Nederlands begrijpen en gemotiveerd zijn om mee te doen. Voor gezinnen die minder intensieve ondersteuning nodig hebben, kan Stevig Ouderschap een passend alternatief zijn.
Wil je een gezin aanmelden of heb je vragen? Mail naar voorzorg@ggdzl.nl of bel met:
Aanstaande ouders kunnen zich ook zelf aanmelden voor Voorzorg. Daarna maakt een Voorzorgverpleegkundige een afspraak voor een kennismakingshuisbezoek. Samen wordt bekeken of Voorzorg past bij de situatie van het gezin.
Sommige aanstaande ouders hebben tijdens de zwangerschap behoefte aan extra ondersteuning om zich voor te bereiden op de komst van hun kind. Een prenataal huisbezoek biedt ruimte om vragen en zorgen te bespreken en ouders op tijd te ondersteunen. Zo krijgen zij een goede start in de periode rond de geboorte.
Een jeugdverpleegkundige van de Jeugdgezondheidszorg komt thuis bij de ouders. Samen bespreken zij vragen en zorgen rondom de zwangerschap, de komst van de baby en het ouderschap. De jeugdverpleegkundige denkt mee, geeft advies en kijkt welke ondersteuning passend is.
Een prenataal huisbezoek kan aan alle zwangeren worden aangeboden. Voor hen is het gratis en vrijwillig. Het is vooral waardevol wanneer er vragen of zorgen zijn, wanneer extra ondersteuning gewenst is of wanneer je verwacht dat vroegtijdig contact met de Jeugdgezondheidszorg helpend kan zijn.
Je kunt een zwangere aanmelden via de verloskundige, huisarts, gynaecoloog, een andere ketenpartner of rechtstreeks bij de GGD Zuid-Limburg. Gebruik hiervoor het aanvraagformulier of meld aan via ZorgDomein.
Centering Zwangerschap combineert medische zorg met leren en interactie met andere zwangeren . Zwangeren delen kennis en ervaringen en kunnen elkaar steun bieden. Dit geeft hen meer inzicht in hun eigen gezondheid en helpt hen om gezonde keuzes te maken.
Na de eerste individuele controle bij de verloskundige of gynaecoloog neemt een zwangere deel aan een bijeenkomst met 8 tot 12 vrouwen. De vrouwen zijn ongeveer even ver in hun zwangerschap.
De bijeenkomsten vinden ongeveer 10 keer plaats :
Een bijeenkomst duurt 2 uur. De medische controles en interactieve gesprekken vinden tijdens dezelfde bijeenkomst plaats. De deelnemers bespreken onder meer:
Centering Zwangerschap biedt 17 uur meer zorg dan individuele verloskundige zorg.
Onderzoek laat zien dat deze vorm van ondersteuning bijdraagt aan betere gezondheidsuitkomsten en meer tevredenheid over de zorg. Voor professionals biedt de aanpak de mogelijkheid om beter aan te sluiten bij het kennisniveau en de belevingswereld van zwangeren. Dit kan ook het werkplezier vergroten.
In Zuid-Limburg streven we ernaar om Centering Zwangerschap aan te bieden aan alle zwangeren (en hun partner).
Je kunt Centering Zwangerschap bespreken als onderdeel van de reguliere zorg. Aanmelding voor Centering Zwangerschap loopt via de verloskundige. Verwijs zwangeren bij voorkeur zo vroeg mogelijk naar Centering Zwangerschap. Na de eerste individuele controle kunnen zij deelnemen aan een bijeenkomst. .
Een zwangerschap moet voor iedereen een bewuste keuze kunnen zijn. Niet iets wat je overvalt en waar je maar mee moet zien om te gaan. Vooral niet als je al in een kwetsbare positie zit. Nu Niet Zwanger (NNZ) ondersteunt mannen en vrouwen in kwetsbare omstandigheden bij het maken van een bewuste keuze over het moment van hun kinderwens om hiermee onbedoelde zwangerschappen te voorkomen.
NNZ gaat proactief het gesprek aan over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Ook trainen wij professionals in de NNZ-methodiek, zodat iedere hulpverlener dit gesprek aan kan gaan met zijn eigen cliënt. Hierdoor kun je het gesprek op een open en respectvolle manier voeren. De cliënt houdt altijd zelf de regie. Het gesprek is vrijwillig en ondersteunt iemand bij het maken van een eigen, weloverwogen keuze over kinderwens en anticonceptie.
Nu Niet Zwanger is bedoeld voor mannen en vrouwen in de vruchtbare leeftijd die te maken hebben met meerdere kwetsbaarheden. Bijvoorbeeld:
Heb je een vraag of wil je overleggen over een cliënt? Neem dan contact op met het NNZ-team.
Het NNZ-team kan je ondersteunen bij: